Tuligłowy i Małochwiej młyny wodne

Młyn w Tuligłowach. Foto. Lech Dziedzic
Młyn w Tuligłowach. Foto. Lech Dziedzic

Do końca nie jest jasne czy opisywany młyn, w Małochwieju i późniejszy młyn w Tuligłowach, były tym samym młynem. Pierwszy z tych młynów występuje w Ksiegach Ziemskich Krasnostawskich w 1480r. a także w lustracji starostwa krasnostawskiego z 1628 r. oraz w rejestrze poborowym z 1659 r. jako młyn z dwoma kołami korzecznymi (nasiębiernymi). Drugi z młynów po raz pierwszy pojawia się w lustracji z 1616r.,  w lustracji z 1628 r. i w przywileju Jakuba Sobieskiego dla młynarza Mikołaja Mikołjczyka z 1626r.

Fragment lustracji staroostwa krasnostawskiego z 1616r. Skan Archiwum Główne Akt Dawnych
Fragment lustracji starostwa krasnostawskiego z 1616r. Skan Archiwum Główne Akt Dawnych

W dokumencie z 1626r. starosta krasnostawski Jakub Sobieski, ze względu na rozerwanie grobli na stawie tuligłowskim i konieczności poniesienia kosztów jej naprawy, wydał Mikołajowi Mikołajczykowi, młynarzowi tuligłowskiemu i jego żonie Annie, potwierdzenie dziedzicznego prawa do młyna na tak zwanej trzeciźnie. Znaczyło to, że młynarz oddawał dwie trzecie zysków staroście, sobie zostawiając jedną trzecią. Usunięcie potomków Mikołajczyka i jego żony z młyna możliwe było jedynie za odszkodowaniem w wysokości 145 grzywien polskich (jedna grzywna w XVII wieku miała wartość 201,86 g srebra).

Fragment dokumentu z 1626r. Archiwum Państwowe w Lublinie
Fragment dokumentu z 1626r. Archiwum Państwowe w Lublinie

Nie ulega wątpliwości, że Tuligłowy były osadą młynarską lokowaną na gruntach wsi Małochwiej. W księdze urodzeń parafii św. Franciszka Ksawerego z roku 1819 pod dniem 09 lutego zapisano: ,, Przed nami plebanem krasnostawskim … stawił   się Grzegorz Ostyański młynarz
tuligłowski liczący lat trzydzieści siedm we wsi Małochwieju przy
tymże młynie zamieszkały.” Podobny zapis widnieje pod datą 13.08.1823r. przy okazji urodzenia Jana syna młynarza
tuligłowskiego Ignacego Dąbrowskiego.
Jednak  mimo to, że młyn Tuligłowy należał administracyjnie do królewskiej wsi Małochwiej, mamy raczej do czynienia z dwoma różnymi młynami, ponieważ lustracja starostwa krasnostawskiego z 1628 r. oddzielnie wymienia młyn we wsi Małochwiej przy opisie pożytków z tej wsi i oddzielnie z arendy czyli dzierżawy młyna w Tuligłowach.

Chata młynarza w Tuligłowach. Foto. Lech Dziedzic
Chata młynarza w Tuligłowach. Foto. Lech Dziedzic

Istniejący dzisiaj w
Tuligłowach młyn motorowy został wybudowany już po ostatniej wojnie, obecnie przy młynie pracuje także mała elektrownia wodna. Po starej osadzie młynarskiej została jedynie chata młynarza.

Lech Dziedzic