Młyny wodne nad rzeką Łopą w powiecie krasnostawskim

W traktacie granicznym z 1359r. z rozkazu Kazimierza Wielkiego i Jerzego Narymuntowicza (wnuka Giedymina)  dwunastu starców, sześciu z ziemi lubelskiej: Iacobus dictus Marzina, Venceslaus cmetho de Olesniki,  Swarton dictus Capusta de Suchodoli, Morisz et Nicolaus de Psoncze Krczonow, Woisław de Czesto Borowicze  dictus Zolkowski ( przodek słynnego rodu Żółkiewskich?),  i sześciu z ziemi ruskiej: Cucz de Obornow, Squala Ivan de St. zicza (Stężyca?), frater suus, Chodor Sqweczicz, Andrei de Gorzkow, Stebli de Plonki i Olexa Pelczicz de Chlanow, okazało przebieg granicy pomiędzy Polską a Rusią.

Młyny w Łopiennikach na przełomie XVIII i XIX wieku
Młyny w Łopiennikach na przełomie XVIII i XIX wieku

Granica ta przebiegała od rzeki Wieprz, przez miejsce zwane Przespa ( wąwóz na granicy wsi Kolonia Dobryniów i Oleśniki), do rzeki, w miejscu zwanym Nakrzywymstoku, która płynie w kierunku Dobrinensem molendinum.

Młyny w Krzywym, Łopienniku Lackim i Łopienniku Ruskim na rzece Łopie w 1808roku.
Młyny w Krzywym, Łopienniku Lackim i Łopienniku Ruskim na rzece Łopie w 1808roku.

Ta wzmianka o młynie Dobryniowskim jest najstarszą informacją o młynie nie tylko w okolicy Łopiennika ale także w całym powiecie krasnostawskim. Jedyną rzeką, nad którą mógł stać ten młyn, jest potok Łopa wypływający we wsi Nowiny i przepływający przez wsie : Krzywe, Olszanka,  Łopiennik Górny, Nadrzeczny i Dolny,  aby ujść do Wieprza. Ciekawe, że dokument z 1359r. nie wspomina o wsi Łopiennik. Mówi o graniczących ze sobą wsiach Dobryniów i Oleśniki oraz Stężyca i Suchodoły w rejonie potoku Krzywe, a młyn na rzece Łopa nazywa Dobryniowskim a nie Łopiennickim. Tak więc być może w 1359r. wieś Łopiennik jeszcze nie istniała. Także historia  o bitwie z Jaćwingami w 1282r. na polach wsi Krzywe i Łopiennik była trochę inna.Bitwa Leszka Czarnego z Jaćwingami  w sierpniu 1282r. miała miejsce nad Narwią, natomiast nad Łopą doszło jesienią 1282r. do bitwy Leszka Czarnego, nie z Jaćwingami a z Litwinami o czym świadczą liczne znaleziska archeologiczne, ale wsi Łopiennik a tym bardziej Krzywe najpewniej jeszcze wtedy nie było. O młynie dobryniowskim i stawie wspomina jeszcze dokument Władysława Jagiełły dla biskupa chełmskiego z 1417r. Na mapach z przełomu XVIII i XIX wieku, na rzece Łopie, pokazane są trzy młyny: we wsi Krzywe, w Łopienniku Lackim (Górnym), i w Łopienniku Ruskim (Dolnym). O młynie we wsi Krzywe informują księgi ziemskie krasnostawskie już w roku 1491.

W tym miejscu był młyn Okońskich w Łopienniku Ruskim
W tym miejscu był młyn Okońskich w Łopienniku Ruskim. Foto. Lech Dziedzic

Rejestr poborowy podatku łanowego z 1659r. wymienia w tej wsi aż trzy młyny, dwa bardzo małe zapewne sezonowe bo podatek od nich wynosił 4gr i 8 gr, a za trzeci młyn, już tak jak za inne młyny z kołem korzecznym ( nasiębiernym), podatek wynosił 12gr. Młyn w Łopienniku wymieniają lustracje starostwa krasnostawskiego z 1564r. i z 1569r.. Lustracja z 1570r. wymienia młynarza w Łopienniku Lackim. W lustracji z 1616r. jest mowa o młynku w Łopienniku Lackim i młyniku w Łopienniku Ruskim.

Resztki kamienia młyńskiego po młynie w Łopienniku Ruskim
Resztki kamienia młyńskiego po młynie w Łopienniku Ruskim. Foto. Lech Dziedzic

Młyn w Łopienniku Ruskim był młynem rządowym do roku 1869. W tym to roku młyn odkupił od rządu carskiego  Maciej Aleksander Okoński syn Michała Franciszka Okońskiego dzierżawcy młyna w Orłowie.
Maciej Aleksander zmarł w 1887r. a młyn przejął jego ojciec Michał.

Dworek Okońskich w Łopienniku Foto. Lech Dziedzic.
Dworek Okońskich w Łopienniku Foto. Lech Dziedzic.

W 1921roku Michał Paweł Okoński syn Michała Franciszka i Heleny Murawskiej wystąpił o pozwolenie na dobudowanie do młyna kotłowni z parową lokomobilą. Młyn ten w rękach rodziny Okońskich przetrwał do 1945r. Dzisiaj młyn już nie istnieje, pozostały po nim jedynie pale wbite w dno rzeki i resztki kamienia młyńskiego.

Lech Dziedzic