Artykuły

Młynarze

Taki sobie młynarz dobry
jak i wojewoda,
wojewodzie robią ludzie
młynarzowi woda.

Mielenie zbóż w Polsce przed epoką młynów.
W sławnej Księdze założenia klasztoru Świętej Maryi Dziewicy w Henrykowie, zwanej Księgą Henrykowską, spisywanej od 1269 do 1310 roku w klasztorze Cystersów w Henrykowie, na stronie 24 znajduje się zapis: Sine, ut ego etiam molam hoc est polonico day ut ia pobrusa a ti poziwai, co należy tłumaczyć: Pozwól, bym ja też mełł to jest po polsku: pozwól, ja będę mełł, a ty odpocznij. Jest to nie tylko najstarszy zapis w języku polskim ale także najstarszy zapis w języku polskim dotyczący przemiału zboża ( inna sprawa, to na ile naprawdę jest to zdanie w języku polskim skoro wypowiada je Czech do swojej żony Ślązaczki. Słowo brus we współczesnym języku czeskim oznacza kamień szlifierski, zaś po śląsku brusić znaczy ostrzyć ). Bruszenie czyli obracania kamienia żarna, jest najstarszym znanym sposobem produkcji mąki na większą skalę. Tak czy inaczej, zachowując poprawność polityczną, najstarsza wzmianka w języku polskim o produkcji mąki pochodzi z roku 1270. Czytaj dalej Młynarze

Najstarsze młyny krasnostawskie a lokalizacja grodu Szczekariew

Pierwszą próbę zlokalizowania miejsca, w którym niegdyś mógł znajdować się wymieniany w latopisach gród Szczekariew podjął K. Pawłowski, dopatrując się jego usytuowania na lewym brzegu Wieprza w okolicach krasnostawskiego zamku [1] . W 2000 roku W. Czarnecki na marginesie swojej publikacji dotyczącej rozwoju sieci parafialnej ziemi chełmskiej, przywołał zapiskę sądową z 1470 roku, w której wymieniono młyn pod grodziskiem w Krasnymstawie, łącząc tę wzmiankę z lokalizacją grodu Szczekariew [2] . Czytaj dalej Najstarsze młyny krasnostawskie a lokalizacja grodu Szczekariew

Osada Młyńska – Roztoka-Brzeziny jako forma ochrony „in situ” oraz koncepcja powstania muzeum

Michał Winiarski

Celem pracy  pt. „Osada Młyńska – Roztoka-Brzeziny jako forma ochrony in situ oraz koncepcja powstania muzeum” jest przedstawienie historii osady młynarza Józefa Winiarskiego, usytuowanej w niewielkiej miejscowości podgórskiej na Pogórzu Rożnowskim od momentu powstania ( I poł. XX w.)  poprzez lata swej działalności do czasów obecnych w kontekście różnych funkcji, jakie to miejsce pełniło i w przyszłości pełnić będzie mogło. Czytaj

Drzewo genealogiczne młynarskiej rodziny Kwaśkiewiczów

Ewa Nowak-Tworko

Młynarski „klan” rodziny Kwaśkiewiczów, ptomków Wojciecha i Julianny, zaznaczył się w dziejach młynarstwa obszaru wokół Tomaszowa Mazowieckiego, Ujazdu i rzeki Pilicy na przestrzeni około stu trzydziestu lat. Od lat 1820-tych do 1950-tych, do czasów nacjonalizacji po II Wojnie Światowej i upadku młynarstwa w Polsce.
1. Wojciech Kwaśkiewicz +1782 lat 45 par. Ujazd. Czytaj dalej Drzewo genealogiczne młynarskiej rodziny Kwaśkiewiczów

Młyny wodne nad rzeką Łopą w powiecie krasnostawskim

W traktacie granicznym z 1359r. z rozkazu Kazimierza Wielkiego i Jerzego Narymuntowicza (wnuka Giedymina)  dwunastu starców, sześciu z ziemi lubelskiej: Iacobus dictus Marzina, Venceslaus cmetho de Olesniki,  Swarton dictus Capusta de Suchodoli, Morisz et Nicolaus de Psoncze Krczonow, Woisław de Czesto Borowicze  dictus Zolkowski ( przodek słynnego rodu Żółkiewskich?),  i sześciu z ziemi ruskiej: Cucz de Obornow, Squala Ivan de St. zicza (Stężyca?), frater suus, Chodor Sqweczicz, Andrei de Gorzkow, Stebli de Plonki i Olexa Pelczicz de Chlanow, okazało przebieg granicy pomiędzy Polską a Rusią. Czytaj dalej Młyny wodne nad rzeką Łopą w powiecie krasnostawskim

Nadanie młyna z 1410r. jako źródło do chronologii budowy zamku w Krasnymstawie

Kazimierz Stołecki w swojej monografii Krasnegostawu zawarł zestawienie najstarszych dokumentów źródłowych związanych z miastem. Jednym spośród tychże dokumentów jest zezwolenie wydane przez Władysława Jagiełlę dla cieśli Jarosza na budowę młyna i tartaku na rzece Wieprz obok miasta Krasnystaw1. Jest to jedno z wielu podobnych nadań dokonanych przez tego króla i można by tu wymienić podobne nadanie z 1405r. dla cieśli Jana, czy także z 1405r. dla Klimka Więczorka2. Jednak dokument ten zawiera ważne informacje dotyczące krasnostawskiego zamku. Oto treść dokumentu wystawionego 14 lutego 1410 roku w Sandomierzu. Czytaj dalej Nadanie młyna z 1410r. jako źródło do chronologii budowy zamku w Krasnymstawie

Informacje źródłowe o młynach w ziemi chełmskiej i powiecie krasnostawskim z drugiej połowy XV i pierwszej połowy XVI w.- zestawienie

Opracował: Lech Dziedzic

Poniższe zestawienie informacji źródłowych z późnego średniowiecza o młynach w ziemi chełmskiej i powiecie krasnostawskim zostało przygotowane na podstawie pracy Małgorzaty Kołacz- Chmiel  ,,Społecznści chłopskie ziemi chełmskiej w późnym średniowieczu”, Lublin 2009.

WIEŚDATAŹRÓDŁO
BRUS1519KZC - ZAP., SYG.3, K.267
BUŚNIA1457KZC-ZAP., SYG.1, K.47
CHOMĘCISKA1472KZK-ZAP., SYG.2, K.76V
CYCÓW1462
1470
KZC-ZAP., SYG.2, K.15V
KZC-ZAP., SYG.3, K.237
DESZKOWICE1516KZK-ZAP., SYG.3, K.237
DŁUGIEŁOZY1518KZK-ZAP., SYG.3, K.279V
GORZKÓW1474
1480
1491
1517
1520
KZK-ZAP., SYG.2, K.59V
KZK-ZAP., SYG.2, K.170V
KZK-ZAP., SYG.2, K.304V
KZK-ZAP.,SYG.3., K.255
KZK-ZAP., SYG.3., K.333
HAJOWNIKI1471
1477
1498
KZK-ZAP., SYG.2, K.82V
KZK-ZAP., SYG.2, K.38V,98
KZK-ZAP., SYG.2, K.337V
KANIE1429KZC-DEK, SYG.1A, K.4
KRUPE1453
1511
KZK-ZAP., SYG.2, K.141
KZK-ZAP., SYG.3, K.110
KRZYWE 1491KZK-ZAP., SYG.2, K.306
LATYCZYN1482
1511
KZK-ZAP., SYG.2, K.197V
KZK-ZAP., SYG.2, K.118
LESZCZANY1463
1474
KZC-ZAP., SYG.2, K.430
KZC-ZAP., SYG.3, K.346V
MAŁOCHWIEJÓW1480KZK-ZAP., SYG.2, K.164V
MASZÓW K. PŁONKI1474KZK-ZAP., SYG.2, K.53
MOGIELNICA1492KZC-ZAP., SYG.2, K.379
OMOKÓW1519KZC-ZAP., SYG.3, K.244V
ORCHOWIEC1497KZK.ZAP., SYG.2, K.389
ORŁÓW1476
1497
1498
1503
1508
1520
1531
KZK-ZAP., SYG.2, K.74
KZK-ZAP., SYG.2, K.514
KZK-ZAP., SYG2, K.18V
KZK-ZAP., SYG.3, K.11
KZK-ZAP., SYG.3, K.20V
KZK-ZAP., SYG.3, K.340
KZK-ZAP., SYG.2, K.404V
OSTRZYCA1497KZK-ZAP., SYG.2, K.370-370V
PŁONKA1480
1485
1521
1522
KZK-ZAP., SYG.2, K.180
KZK-ZAP., SYG.2, K.252
KZK-ZAP., SYG.3, K.351
KZK-ZAP., SYG.3, K.376
PUTNOWICE1516KZC-ZAP., SYG.3, K.124
ROMANÓW1521KZK-ZAP., SYG.3, K.356V
RUDA1516KZK-ZAP., SYG.3, K.202V
SEREBRYSZCZA1470KZC-ZAP., SYG.3, K.396
SIEDLISZCZE K. CHEŁMA1456
1456
KZC-ZAP., SYG.2, K.289V
KZCIZAP., SYG.1, K.48
SIELEC1456KZC-ZAP., SYG.2, K.288
SIENNICA DUŻA1477
1480
1490
KZK-ZAP., SYG.2, K.38
KZK-ZAP., SYG.2, K.167
KZK-ZAP., SYG.2, K.302
SKIERBIESZÓW1493KZK-ZAP., SYG.2, k.337
SKOKOWICE1479
1491
1497
1520
KZK-ZAP., SYG.2, K.128
KZK-ZAP., SYG.2, K.311
KZK-ZAP., SYG.2, K.372V
KZK-ZAP., SYG.3, K.340V
STAW UJAZDOWSKI1478
1483
1484
1486
1491
KZK-ZAP., SYG.2, K.120V
KZK-ZAP., SYG.2, K.217
KZK-ZAP., SYG.2, K.229V
KZK-ZAP., SYG.2, K.258V
KZK-ZAP., SYG.2, K.308
STAW K. CHEŁMA1447KZC-ZAP., SYG.2, K.58
STEPANKOWICE1456KZC-ZAP., SYG.1, K.39
STRZESZÓW1445KZC-ZAP., SYG.1, K.17V
SULENICE1496KZK-ZAP., SYG.2, K.382V
SURHÓW1480
1485
1488
1498
KZK-ZAP., SYG.2, K.177
KZK-ZAP., SYG.2, K.249V
KZK-ZAP., SYG.2, K.277
KZK-ZAP., SYG.2, K.394
ŚREDNIE1470KZK-ZAP., SYG.2, K.13
ŚWIERSZCZÓW1461KZC-ZAP., SYG.2, K.14V
TARNÓW1522KZC-ZAP., SYG.2, K.65
WERESZYN1455
1507
KZC-ZAP., SYG.2, K.331V
KZC-ZAP., SYG.3, K.35
WIELKOPOLE1479
1483
1511
1513
1520
KZK-ZAP.,SYG.2, K.129
KZK-ZAP., SYG.2, K.220
KZK-ZAP., SYG.3, K.117
KZK-ZAP., SYG.3, K.155V
KZK-ZAP., SYG.3, K.333
WIERZBICA1492KZK-ZAP., SYG.2, K.321
WIERZCHOWINY1512KZK-ZAP., SYG.3, K.145
WIERZCHOWISKA1471KZC-ZAP., SYG.2, K.589
WOJSŁAWICE1484
1519
1520
1528
KZK-ZAP., SYG.2, K.234
KZC-ZAP., SYG.3 K.3367V
KZC-ZAP., SYG.3, K.328
KZK-ZAP., SYG.3, K.486V
WOLA HAJOWNICKA1493
1516
1520
KZK-ZAP., SYG.2, K.323V
KZK-ZAP., SYG.3, K.218
KZK-ZAP., SYG.3, K.329V
WOLA LATYCZYŃSKA1485
1508
KZK-ZAP., SYG.2, K.246
KZK-ZAP., SYG.3, K.27
WOLA KRUPSKA1474
1482
1488
1510
KZK-ZAP., SYG.2, K.47
KZK-ZAP., SYG.2, K.194V
KZK-ZAP., SYG.2, K.271
KZK-ZAP., SYG.3, K.93
WOLA ORŁOWSKA1488KZK-ZAP., SYG.32 K.273V
WOLA TARNOWSKA1474KZC-ZAP., SYG.3, K.356
WOLA UCHAŃSKA1519KZC-ZAP., SYG.3, K.335V
WOLA ŻÓŁKIEWSKA1480
1485
KZK-ZAP., SYG.2, K.142
KZK-ZAP., SYG.2, K.242V
WILKÓW1460
1521
KZK-ZAP., SYG.1, K.59.V
KZK-ZAP., SYG.2, K.347V
ZAPORZE1507
1525
KZK-ZAP., SYG.3, K.67V
KZK-ZAP., SYG.3, K.437
ŻÓŁTAŃCE1454
1461
1515
KZC-ZAP., SYG.2, K.297
KZC-ZAP., SYG.2, K.15
KZC-ZAP., SYG.3, K.101V
ŻDANÓW1485
1486
1488
1489
1496
1497
1510
KZK-ZAP., SYG.2, K.245V
KZK-ZAP., SYG.2, K.255
KZK-ZAP., SYG.2, K.272V
KZK-ZAP., SYG.2, K.285V
KZK-ZAP., SYG.2, K.436V
KZK-ZAP., SYG.2, K.516V
KZK-ZAP., SYG.3, K.86
ŻDŻANNE1453
1458
1463
1466
KZK-ZAP., SYG.2, K.279
KZK-DEK., SYG.1A, K.40
KZC-ZAP., SYG.2, K.427
KZC-ZAP., SYG.2, K.471V
ŻÓŁKIEW1480
1485
1489
1490
1491
KZK-ZAP., SYG.2, K.142
KZK-ZAP., SYG.2, K.247V
KZK-ZAP., SYG2, K.282
KZK-ZAP., SYG.2, K.296
KZK-ZAP., SYG.2, K.310V

Skróty w tabeli:
KZC – księgi ziemskie chełmskie
KZK– – księgi ziemskie krasnostawskie
ZAP – seria zapisy
DEK – seria wyroki
SYG – sygnatura
K – karta
Opracowanie: Lech Dziedzic

Szczebrzeszyński młyn z historią szuka nowego właściciela

Autor: Lech Dziedzic

Sierpniowy upał zelżał co zachęciło nas, wraz z małżonką, do wycieczki po Roztoczu.

Młyn z 1909 r. w Szczebrzeszynie 2
Młyn z 1909 r. w Szczebrzeszynie. Foto Lech Dziedzic

Oczywiście, ta wycieczka nie mogła się obyć bez zwiedzania i fotografowania młynów.
W taki sposób trafiliśmy do królestwa Pana Marka Kołcona, czyli młyna w Szczebrzeszynie. Czytaj dalej Szczebrzeszyński młyn z historią szuka nowego właściciela

Ród młynarski Mężyńskich ciągle miele

Napisał do nas Pan Lech Piątkowski, zwracając uwagę na fakt, że pomimo niesprzyjających rodzinnemu młynarstwu okoliczności, w dalszym ciągu są podtrzymywane tradycje rodu młynarskiego Mężyńskich w Bardzie a nawet ujarzmiane nowe technologie młynarskie.